ILS Newsletter – March 2026 | Issue 01
This newsletter is available in English and Greek.
Scroll down or click here for the Greek version.
ILIAD at The Museum
The National Archaeological Museum of Athens and the International Lyre Society are co-organizing a unique annual series of events entitled “The Iliad at the Museum”, presenting the Homeric epic to the public on the last Sunday of each month in 2026, from 13:00 to 15:00, beginning on January 25, 2026.
In March, Rhapsodies E and Z will be presented. Click here to watch the episodes that have already been released.
Each event features the recitation of two rhapsodies from the Iliad, performed by students of the Drama School of the Athens Conservatoire. The musical accompaniment is provided on the ancient Greek lyre by members of the International Lyre Society, under the scholarly and artistic supervision of Dr. Nikos Xanthoulis.
The beauty of the museum’s iconic exhibits meets the magnificent poetry of Homer in a unique and evocative dialogue with the ancient Greek seven-string lyre.
All events will be broadcast via live streaming on the internet, and a series of 24 episodes will be produced and made available online for the public.
Admission to the events is free, subject to telephone reservation.
Reservations (20 seats available for the in-person event upon telephone booking): Friday, March 27, 2026 at 12:00 noon, by calling +30 2132144856.
Why Seven Strings? How Many Strings Did the Ancient Greek Lyre Really Have?
Anecdote of the Month
Once, during the summer examinations at the Athens Conservatoire, two trombonists from the police band performed a duet. Their performance was dreadful.
The Director of the Athens Conservatoire, Menelaos Pallantios, then asked, “You are from the Police, are you not?”
“Yes, sir, Mr. Director,” they replied in unison.
“In that case,” the Director said, “you should arrest each other.”
Ethos and “Harmoniai”
The teaching and study of music in ancient Greece formed an essential part of the curriculum of major philosophers such as Pythagoras and the Pythagoreans, Philodemus, Aristoxenus, Aristides Quintilianus, and Plato, whose writings constitute the primary sources for our understanding of ancient Greek music theory, musical systems, and musical ethos.
The concept of ethos, or moral character, as attributed to music by the Greeks, held that music could express and arouse specific emotions and states of mind, and could exert a direct moral—or even immoral—influence. The term ethos was used to describe the ways in which music could convey, shape, and even generate particular emotional and psychological states.
Ethos was attributed to the harmoniai (understood by modern musicians as modes). For example, the Dorian mode was associated with courage, the Lydian with relaxation, and the Phrygian with excitement. The Hypolydian was described as feminine, sensual, and almost dreamlike in character, while the Hypophrygian was thought to evoke warmth, inner peace, contentment, and tranquility. The Hypodorian carried a more sorrowful intensity than the Dorian, whereas the Mixolydian was considered to possess a feminine quality, and the Lydian to be bright and triumphant, capable of inspiring feelings of joy. Each of these modes was believed not only to express particular emotions, but also to act upon the listener’s sensibility, exerting a powerful and specific influence on the formation of character.
The lyre and the kithara, along with the aulos, were among the most popular instruments in ancient Greece. The lyre was closely associated with the god Apollo, and according to Greek mythology, it was invented by Hermes. When Apollo discovered that Hermes had stolen his sacred cattle, he pursued the god in anger. To appease Apollo, Hermes presented him with the newly constructed lyre. Later, Achilles, following his dispute with Agamemnon, sought solace by playing his lyre by the seaside. In times of war, the lyrist was considered sacred and inviolable, almost like a deity.
The lyre was played either solo or as an accompaniment to singing or lyric poetry. Its rhythms were derived from poetic meter, and its modes were closely linked to ethos.
No poem in ancient Greece began without an invocation to the Muses or to Apollo. While this might appear to be merely conventional, a close reading of the texts reveals a profound sense of religiosity. The inability of the Greek priesthood to impose, define, or direct social norms in the city-states—as occurred in other contemporary societies—is not evidence of societal agnosticism, either overt or hidden.
By contrast, the ancient Greek philosophers, beginning with Pythagoras, approached the art of music in both a scientific and ethical manner. Their reflections on music’s impact on the human soul continue to influence modern philosophical and educational thought.
Harmony according to the ancients (octave scheme)
Let us take the most familiar scale, starting on C: C – D – E – F – G – A – B – C.
The distances between consecutive notes are not all the same.
Some are whole tones, and some are semitones.
In this scale:
• E–F and B–C are semitones
• C–D, D–E, F–G, G–A, and A–B are whole tones
This specific sequence of whole tones and semitones is the Lydian harmony
(according to the ancients, not according to medieval theory).
If we now start from the note D and play:
D – E – F – G – A – B – C – D, the semitones E–F and B–C do not change, but their
position within the scale changes.
The harmony now becomes Phrygian (again, according to the ancients, not according to medieval theory). Thus, a scale based on C does not sound the same as a scale based on D. This difference in the character of the scale is what the ancients called the ēthos of the harmony.
Let us keep in mind that, for the ancients, the basic harmoniai (modes for the modern musician) are:
• Mixolydian: B – C – D – E – F – G – A – B
• Lydian: C – D – E – F – G – A – B – C
• Phrygian: D – E – F – G – A – B – C – D
• Dorian: E – F – G – A – B – C – D – E
Kimon and Themistocles
Ἴων λέγει ὅτι, ἐλεύσας ἐκ Χίου εἰς Ἀθήνας νεανίσκος, ἅμα τῷ Κίμωνι ἦν ἐν δειδάρᾳ
τοῦ Λαομέδοντος δείπνῳ· καὶ μετὰ οἴνου αὐτῷ προσηνέχθη ᾠδάσασθαι, καὶ ἦν τὸ
ᾠδὴν ἡδέως ἀκούεσθαι, καὶ ὑπὸ τῶν συμπραγμάτων ἐπαινέθη ὡς μάλιστα
σοφώτερος Θεμιστοκλέους. ὁ δὲ ἥρως εἶπεν ὅτι οὐ μάνθανεν ᾠδεῖν οὐδὲ λύραν ἔχειν
ἐπισταμένον, ἀλλ’ εἰδέναι πῶς πόλιν μακρὰν καὶ πλουσίαν ποιεῖσθαι.
Plutarch, Parallel Lives, Themistocles 9
Translation: Ion recounts that, when he came from Chios to Athens as a mere youth, he was once a fellow guest with Kimon at a dinner hosted by Laomedon. During the meal, Kimon was invited to sing over the wine. He performed most agreeably and was praised by the guests as a man even cleverer than Themistocles. Kimon reportedly replied that he (Themistocles) had neither learned to sing nor to play the lyre, but that he knew how to make a city great and prosperous.
Conclusions
This story highlights the importance of music in Athenian society. Skill in playing the lyre was a mark of education and refinement, and symposia functioned as spaces where art and social interaction intersected. By performing beautifully on the lyre, Kimon earns the admiration of his companions and is recognized as cultured. Yet, despite the praise, he demonstrates dignity and magnanimity by publicly acknowledging the political abilities of his rival, Themistocles. The episode underscores that in ancient Athens, virtue and education were closely linked, and political courtesy could transcend personal ambition.
If you have not yet begun your journey with the lyre, we invite you to enroll in our free introductory course and become part of the growing International Lyre Society community.
The first step is open to all – the path continues as far as you wish to go.
Editorial Credits
Articles: Dr. Nikos Xanthoulis
Copy Editing:
Dr. Evangelia Kopsalidou
Paul Amiel Stewart (English Version)
Editorial Coordination & Visual Curation:
Ilias Zervas
Published by the International Lyre Society
ILS Newsletter – March 2026 | Issue 01
ILS Newsletter – Μάρτιος 2026 | Τεύχος 01
ΙΛΙΑΔΑ στο Μουσείο
Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και η International Lyre Society συνδιοργανώνουν έναν μοναδικό ετήσιο κύκλο εκδηλώσεων με τίτλο «Η Ιλιάδα στο Μουσείο», ο οποίος παρουσιάζει στο κοινό το Ομηρικό έπος την τελευταία Κυριακή κάθε μήνα του 2026 και ώρα 13:00-15:00, αρχίζοντας την 25η Ιανουαρίου 2026.
Τον Μάρτιο θα παρουσιαστούν οι Ραψωδίες Ε και ΣΤ. Πατώντας εδώ μπορείτε να παρακολουθήσετε τα επεισόδια που έχουν δημοσιευθεί.
Κάθε εκδήλωση περιλαμβάνει την απαγγελία δύο ραψωδιών της Ιλιάδας, την οποία αναλαμβάνουν οι σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του Ωδείου Αθηνών. Η μουσική συνοδεία πραγματοποιείται με αρχαία ελληνική λύρα από τους λυριστές της International Lyre Society, υπό την επιστημονική και καλλιτεχνική εποπτεία του Δρα Νίκου Ξανθούλη. Η ομορφιά των εκθεμάτων της ναυαρχίδας των ελληνικών μουσείων συναντά τον υπέροχο λόγο του Ομήρου σε έναν μαγικό συνδυασμό με την αρχαιοελληνική επτάχορδη λύρα.
Οι εκδηλώσεις θα προβάλλονται μέσω live streaming στο διαδίκτυο ενώ θα δημιουργηθεί μια σειρά 24 επεισοδίων τα οποία θα είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά για το κοινό.
Η παρακολούθηση των εκδηλώσεων είναι δωρεάν κατόπιν τηλεφωνικής κράτησης.
Έναρξη κρατήσεων θέσεων (20 διαθέσιμες θέσεις για τη φυσική εκδήλωση κατόπιν τηλεφωνικής κράτησης): Παρασκευή 27/03/2026 και ώρα 12 στο τηλέφωνο 2132144856.
Γιατί Επτά Χορδές; Πόσες Χορδές είχε πραγματικά η Αρχαία Ελληνική Λύρα;
Ανέκδοτο του Μήνα
Κάποτε στις θερινές εξετάσεις του Ωδείου Αθηνών έπαιξαν ένα ντουέτο δύο τρομπονίστες της μπάντας της αστυνομίας. Η απόδοσή τους ήταν φρικτή.
Τότε ο διευθυντής του Ωδείου Αθηνών, Μενέλαος Παλλάντιος, ρώτησε: «της Αστυνομίας είστε εσείς;», «Μάλιστα, κύριε Διευθυντά» απάντησαν με μια φωνή.
«Τότε ο ένας να συλλάβει τον άλλον!», είπε ο διευθυντής.
Ήθος και «Αρμονίαι»
Η διδασκαλία και η μελέτη της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα περιλαμβανόταν στα συγγράμματα μεγάλων φιλοσόφων, όπως ο Πυθαγόρας και οι Πυθαγόρειοι, ο Φιλόδημος, ο Αριστόξενος, ο Αριστείδης και ο Πλάτωνας, οι οποίοι συνθέτουν το
μεγαλύτερο μέρος της πρόσληψης και κατανόησής μας της αρχαίας ελληνικής μουσικής θεωρίας, των μουσικών συστημάτων και του μουσικού ήθους.
Το ήθος, ή ο ηθικός χαρακτήρας που απέδιδαν στη μουσική οι Έλληνες, σημαίνει ότι η μουσική «μπορούσε η ίδια» να εκφράσει και να διεγείρει συγκεκριμένες έννοιες και πάθη, καθώς και να ασκήσει άμεση ηθική ή ανήθικη επιρροή. Χρησιμοποιούσαν το ήθος για να περιγράψουν τους τρόπους με τους οποίους η μουσική μπορεί να μεταφέρει, να καλλιεργήσει, ακόμη και να δημιουργήσει συναισθηματικές ή νοητικές καταστάσεις.
Το ήθος αποδίδεται στις «αρμονίες» (τις οποίες ο σύγχρονος μουσικός αντιλαμβάνεται ως «τρόπους» – modes). Για παράδειγμα, η « γεναιότητα» αποδίδεται στον Δώριο τρόπο, η «χαλαρότητα» στον Λύδιο τρόπο και η «διέγερση» στον Φρύγιο τρόπο. Ο Υπολύδιος τρόπος είναι θηλυκός, αισθησιακός και σχεδόν ονειρικός και ερωτικός στον χαρακτήρα του. Ο Υποφρύγιος δημιουργεί συναισθήματα ζεστασιάς, εσωτερικής ειρήνης, ικανοποίησης και γαλήνης. Ο Υποδώριος έχει μια πολύ πιο θλιβερή αίσθηση και ένταση από τον Δώριο. Ο Μιξολύδιος έχει μια θηλυκή ποιότητα και ο Λύδιος είναι λαμπερός, θριαμβευτικός και μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα ευτυχίας. Πίστευαν ότι καθένας από αυτούς τους τρόπους ήταν ικανός όχι μόνο να εκφράζει ιδιαίτερα συναισθήματα, αλλά και να επιδρά στην ευαισθησία με τέτοιο τρόπο ώστε να ασκεί μια ισχυρή και συγκεκριμένη επιρροή στη διαμόρφωση του χαρακτήρα.
Η λύρα και η κιθάρα, μαζί με τον αυλό, ήταν τα πιο δημοφιλή όργανα στην αρχαία Ελλάδα. Η λύρα συνδέθηκε με τον Έλληνα θεό Απόλλωνα και, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, ο θεός Ερμής την εφηύρε. Ήταν ο Απόλλων που
καταδίωξε τον Ερμή όταν ανακάλυψε ότι ο Ερμής είχε κλέψει το ιερό του κοπάδι. Ο Ερμής ήταν αυτός που κατασκεύασε τη λύρα και την έδωσε στον Απόλλωνα για να κατευνάσει την οργή του. Ο Αχιλλέας, μετά τη διαμάχη του με τον Αγαμέμνονα, πήγε στην παραλία για να καταπραΰνει την απογοήτευσή του παίζοντας τη λύρα του. Κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, ο λυριστής ήταν ιερό πρόσωπο, «ανέγγιχτος» όπως ένας θεός.
Η λύρα παιζόταν είτε μόνη της είτε ως συνοδεία στο τραγούδι ή τη λυρική ποίηση. Όλοι οι ρυθμοί της προέρχονται από εκείνους της ποίησης και οι τρόποι της ήταν συνδεδεμένοι με το ήθος.
Δεν υπάρχει ποίημα στην Αρχαία Ελλάδα που να μην ξεκινά με την επίκληση στη Μούσα (ή τις Μούσες) ή στον Απόλλωνα. Αυτό θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως απλή σύμβαση, αλλά αν εμβαθύνουμε στα ποιητικά κείμενα, θα ανακαλύψουμε μια βαθιά θρησκευτικότητα. Η αδυναμία του ελληνικού ιερατείου να επιβάλει, να καθορίσει ή να κατευθύνει κοινωνικές παραμέτρους στις αρχαίες ελληνικές πόλεις, όπως συνέβαινε σε άλλες κοινωνίες της εποχής ή ακόμη και σήμερα, δεν αποτελεί ένδειξη ενός (εμφανούς ή κρυφού) αγνωστικισμού της κοινωνίας.
Από την άλλη πλευρά, οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, από τον Πυθαγόρα και μετά, προσέγγισαν την τέχνη της Μουσικής με επιστημονικό και ηθικό τρόπο. Οι ιδέες τους για την επίδραση της Μουσικής στις ψυχές των ανθρώπων επηρεάζουν ακόμη και σήμερα τα φιλοσοφικά και εκπαιδευτικά συστήματα.
Αρμονίες κατά τους αρχαίους (σχήμα διαπασών)
Ας πάρουμε την πιο γνωστή κλίμακα που αρχίζει από το ντο:
ντο – ρε – μι – φα – σολ – λα – σι – ντο.
Οι αποστάσεις ανάμεσα στους συνεχόμενους φθόγγους δεν είναι ίδιες.
Άλλες είναι τόνοι και άλλες ημιτόνια.
Στην κλίμακα αυτή:
• τα μι–φα και σι–ντο είναι ημιτόνια
• τα ντο–ρε, ρε–μι, φα–σολ, σολ–λα και λα–σι είναι τόνοι
Αυτή η συγκεκριμένη σειρά τόνων και ημιτονίων είναι η Λύδια αρμονία (κατά την αρχαία θεωρία και όχι κατά την Μεσαιωνική). Αν τώρα ξεκινήσουμε από τη νότα ρε και παίξουμε: ρε – μι – φα – σολ – λα – σι – ντο – ρε, τα ημιτόνια μι–φα και σι–ντο δεν αλλάζουν, αλλά αλλάζει η θέση τους μέσα στην κλίμακα.
Η αρμονία γίνεται πιά Φρύγια (κατά την αρχαία θεωρία και όχι κατά την Μεσαιωνική). Έτσι, η κλίμακα που έχει βάση το ντο δεν ακούγεται το ίδιο με την κλίμακα που έχει βάση το ρε. Αυτή η διαφορά στον χαρακτήρα της κλίμακας είναι αυτό που οι αρχαίοι ονόμαζαν ήθος της αρμονίας.
Ας κρατήσουμε ότι οι βασικές αρμονίες (τρόποι για τον σύγχρονο μουσικό) για τους αρχαίους είναι οι:
• Μιξολύδια: σι-ντο-ρε-μι-φα-σολ-λα-σι
• Λύδια: ντο-ρε-μι-φα-σολ-λα-σι-ντο
• Φρύγια: ρε-μι-φα-σολ-λα-σι-ντο-ρε
• Δώρια: μι-φα-σολ-λα-σι-ντο-ρε-μι
Κίμων και Θεμιστοκλής
Ἴων λέγει ὅτι, ἐλεύσας ἐκ Χίου εἰς Ἀθήνας νεανίσκος, ἅμα τῷ Κίμωνι ἦν ἐν δειδάρᾳ
τοῦ Λαομέδοντος δείπνῳ· καὶ μετὰ οἴνου αὐτῷ προσηνέχθη ᾠδάσασθαι, καὶ ἦν τὸ
ᾠδὴν ἡδέως ἀκούεσθαι, καὶ ὑπὸ τῶν συμπραγμάτων ἐπαινέθη ὡς μάλιστα
σοφώτερος Θεμιστοκλέους. ὁ δὲ ἥρως εἶπεν ὅτι οὐ μάνθανεν ᾠδεῖν οὐδὲ λύραν ἔχειν
ἐπισταμένον, ἀλλ’ εἰδέναι πῶς πόλιν μακρὰν καὶ πλουσίαν ποιεῖσθαι.
Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Θεμιστοκλής 9
Μετάφραση: Ο Ίων λέει ότι, όταν ήρθε από τη Χίο στην Αθήνα νεαρός ακόμα, βρέθηκε κάποτε με τον Κίμωνα σε δείπνο που έδινε ο Λαομέδων. Μετά το κρασί έφεραν στον Κίμωνα τη λύρα και του ζήτησαν να τραγουδήσει, και το τραγούδι ήταν ευχάριστο να το ακούν, και οι παρευρισκόμενοι τον επαίνεσαν λέγοντας ότι ήταν σοφότερος από τον Θεμιστοκλή. Ο ίδιος απάντησε ότι ο ήρωας (ο Θεμιστοκλής) δεν είχε μάθει να τραγουδά ούτε να παίζει λύρα, αλλά ότι ήξερε πώς να κάνει μια πόλη μεγάλη και πλούσια.
Συμπεράσματα
Η ιστορία αυτή δείχνει πόσο σημαντική ήταν η μουσική στην αθηναϊκή κοινωνία: η ικανότητα στο παίξιμο της λύρας αποτελούσε δείγμα ανώτερης μόρφωσης, ευγένειας και κοινωνικής καταξίωσης, ενώ τα συμπόσια λειτουργούσαν ως τόποι όπου η τέχνη και η κοινωνική συναναστροφή συνδυάζονταν. Ο Κίμων, παίζοντας όμορφα τη λύρα, κερδίζει τον θαυμασμό των παρευρισκομένων και θεωρείται μορφωμένος, όμως, παρά τα εγκώμια που δέχεται, επιδεικνύει αξιοπρέπεια και μεγαλοψυχία αναγνωρίζοντας δημόσια τις πολιτικές ικανότητες του αντιπάλου του, Θεμιστοκλή. Το επεισόδιο τονίζει ότι στην αρχαία Αθήνα η αρετή και η παιδεία συνυπήρχαν, και ότι η πολιτική ευγένεια μπορούσε να υπερβαίνει την προσωπική φιλοδοξία.
Αν δεν έχετε ακόμη ξεκινήσει το ταξίδι σας με τη λύρα, σας προσκαλούμε να εγγραφείτε στο δωρεάν εισαγωγικό μας μάθημα και να γίνετε μέρος της διαρκώς αναπτυσσόμενης κοινότητας της International Lyre Society.
Το πρώτο βήμα είναι ανοιχτό σε όλους – η πορεία συνεχίζεται όσο μακριά επιθυμείτε να φτάσετε.
Συντακτική Ταυτότητα
Άρθρα: Δρ. Νίκος Ξανθούλης
Επιμέλεια Κειμένων:
Δρ. Ευαγγελία Κοψαλίδου
Paul Amiel Stewart (English Version)
Συντονισμός Έκδοσης & Οπτική Επιμέλεια:
Ηλίας Ζέρβας
Έκδοση: International Lyre Society